مقایسه سرویسهای احراز هویت قدیمی با FIDO2؛ انقلابی در امنیت دیجیتال
در عصر حاضر که تهدیدات سایبری روز به روز پیچیدهتر میشوند، سازمانها و کاربران با چالشهای جدی در حفظ امنیت اطلاعات مواجه هستند. احراز هویت FIDO2 به عنوان یک راهکار نوین و انقلابی، توانسته جایگزینی مناسب برای روشهای سنتی احراز هویت باشد و امنیت دیجیتال را به سطح بیسابقهای ارتقا دهد. در این مقاله به بررسی جامع تفاوتهای بنیادین بین سرویسهای احراز هویت قدیمی و استاندارد فایدو میپردازیم و دلایل برتری این فناوری نوین را تحلیل خواهیم کرد.
فاطمه زکی زاده، شرکت رهسا
4 دقیقه مطالعه | 26 بهمن 1404
فهرست مطالب
سرویسهای احراز هویت سنتی: معایب و محدودیتها
روشهای کلاسیک احراز هویت که بر پایه گذرواژههای ثابت بنا شدهاند، سالها به عنوان استاندارد امنیتی مورد استفاده قرار گرفتند. اما با گسترش حملات فیشینگ، هک اطلاعات و نفوذهای سایبری، این روشها کارایی خود را از دست دادهاند. کاربران معمولاً گذرواژههای ضعیف انتخاب میکنند یا از یک رمز عبور برای چندین سرویس استفاده مینمایند که این موضوع خطرات امنیتی را چند برابر میکند.
آسیبپذیریهای اصلی روشهای قدیمی
سیستمهای مبتنی بر رمز عبور ثابت با چالشهای متعددی روبرو هستند. حملات Brute Force که در آن مهاجمان با امتحان میلیونها ترکیب مختلف سعی در شکستن رمز دارند، یکی از رایجترین تهدیدات است. حملات فیشینگ نیز با فریب کاربران و هدایت آنها به صفحات جعلی، اطلاعات ورود را سرقت میکنند. علاوه بر این، نشت اطلاعات از پایگاههای داده سازمانها باعث افشای گسترده گذرواژههای کاربران شده است.
روشهای احراز هویت دو مرحلهای قدیمی مانند ارسال کد از طریق پیامک نیز دارای نقاط ضعف هستند. مهاجمان با تکنیک SIM Swapping میتوانند کنترل شماره تلفن قربانی را به دست گیرند و کدهای تأیید را دریافت کنند. این محدودیتها نیاز به راهکاری امنتر و کاربرپسندتر را آشکار ساخته است.
استاندارد فایدو چیست و چگونه کار میکند؟
FIDO مخفف Fast Identity Online است و به عنوان یک مجموعه استانداردهای باز برای احراز هویت بدون رمز عبور طراحی شده است. این فناوری با بهرهگیری از رمزنگاری کلید عمومی و استفاده از بیومتریکها یا توکنهای سختافزاری، امنیتی بینظیر ارائه میدهد. سامانه احراز هویت نشانه به عنوان یکی از پیشرفتهترین محصولات مبتنی بر FIDO2 در ایران، این قابلیتها را برای سازمانها و کاربران فراهم میآورد.
معماری امنیتی FIDO2
در این سیستم، هنگام ثبتنام کاربر، یک جفت کلید رمزنگاری شامل کلید خصوصی و کلید عمومی تولید میشود. کلید خصوصی هرگز دستگاه کاربر را ترک نمیکند و تنها روی دستگاه محلی ذخیره میشود. کلید عمومی به سرور ارسال میگردد و برای تأیید هویت استفاده خواهد شد. این رویکرد باعث میشود حتی اگر سرور مورد حمله قرار گیرد، مهاجم نتواند به اطلاعات ورود کاربران دست یابد.
احراز هویت با استفاده از روشهای بیومتریک مانند اثر انگشت، تشخیص چهره یا استفاده از توکن فایدو سختافزاری انجام میشود. این فرآیند نه تنها امنیت را افزایش میدهد، بلکه تجربه کاربری را نیز بهبود میبخشد زیرا نیازی به حفظ یا بازنشانی رمزهای پیچیده وجود ندارد.
مقایسه جامع: رمز عبور سنتی در برابر سیستم احراز هویت چند عاملی FIDO2
تفاوتهای بنیادین بین این دو رویکرد در ابعاد مختلف قابل بررسی است. از نظر امنیتی، گذرواژههای ثابت به راحتی قابل سرقت، حدس زدن یا شکستن هستند، در حالی که احراز هویت بدون رمز عبور مبتنی بر FIDO2 از رمزنگاری قوی و کلیدهای خصوصی محافظت شده استفاده میکند که عملاً غیرقابل نفوذ است.
مزایای برجسته فناوری FIDO2
یکی از برجستهترین ویژگیهای این استاندارد، مقاومت کامل در برابر حملات فیشینگ است. در روشهای سنتی، کاربران ممکن است فریب خورده و اطلاعات خود را در یک وبسایت جعلی وارد کنند، اما در احراز هویت بیومتریک مبتنی بر FIDO2، احراز هویت تنها برای دامنه مشخص و معتبر انجام میشود و امکان سوء استفاده وجود ندارد.
تجربه کاربری نیز به طور چشمگیری بهبود مییابد. کاربران دیگر نیازی به حفظ دهها گذرواژه پیچیده ندارند و تنها با لمس اثر انگشت یا نگاه به دوربین میتوانند به حسابهای خود دسترسی یابند. این سادگی در کنار امنیت بالا، باعث افزایش بهرهوری و رضایت کاربران میشود.
چرا سازمانها باید به FIDO2 مهاجرت کنند؟
سازمانهای امروزی با هزینههای بالای مدیریت گذرواژهها روبرو هستند. پشتیبانی فنی برای بازنشانی رمزهای فراموش شده، مدیریت پیچیدگیهای امنیتی و مقابله با حملات سایبری، منابع قابل توجهی را مصرف میکند. مهاجرت به سامانه احراز هویت نشانه مبتنی بر استاندارد فایدو، این هزینهها را به طور قابل ملاحظهای کاهش میدهد.
پیادهسازی آسان و یکپارچه
یکی از دغدغههای اصلی سازمانها در زمان تغییر زیرساختهای امنیتی، پیچیدگی پیادهسازی است. خوشبختانه، FIDO2 با استانداردهای وب مانند WebAuthn سازگاری کامل دارد و ادغام آن با سیستمهای موجود به سادگی انجام میشود. سامانه احراز هویت فوآس رهسا نیز قابلیت اتصال به پایگاههای داده مختلف و سیستمهای احراز هویت فعلی را دارد که مهاجرت را تسهیل میکند.
سازمانها میتوانند به تدریج و بدون قطع سرویس، زیرساخت خود را ارتقا دهند. امکان استفاده همزمان از روشهای قدیمی و جدید در دوره گذار، فرآیند تغییر را روانتر میسازد و کاربران فرصت کافی برای عادت به سیستم جدید خواهند داشت.
انواع توکنهای سختافزاری و نرمافزاری در FIDO2
یکی از قابلیتهای منحصر به فرد این استاندارد، پشتیبانی از انواع مختلف ابزارهای احراز هویت است. توکنهای سختافزاری USB مانند توکن فایدو K50 و توکن فایدو رستا که توسط شرکت رهسا عرضه میشوند، بالاترین سطح امنیت را ارائه میدهند. این دستگاهها کلید خصوصی را در یک تراشه امن ذخیره میکنند و حتی در صورت آلوده بودن سیستم عامل، امنیت حفظ میشود.
مقایسه با دستگاههای رمزیاب OTP
برخی ممکن است تصور کنند که دستگاههای رمزیاب مبتنی بر TOTP و HOTP مانند C100، C200 و درسا 300 نیز امنیت مشابهی دارند. اگرچه این دستگاهها امنیت قابل قبولی ارائه میدهند، اما همچنان در برابر حملات Man-in-the-Middle و فیشینگ آسیبپذیر هستند. کد تولید شده توسط رمزیاب OTP باید توسط کاربر وارد شود و در صورت وارد کردن در یک سایت جعلی، مهاجم میتواند آن را استفاده کند.
در مقابل، توکن سختافزاری FIDO2 هیچ کدی به کاربر نشان نمیدهد و تمام فرآیند احراز هویت به صورت رمزنگاری شده و مستقیم بین توکن و سرور معتبر انجام میشود. این تفاوت بنیادی باعث میشود حتی در صورت تلاش مهاجم برای فریب کاربر، هیچ اطلاعاتی قابل سرقت نباشد.
نقش استاندارد WebAuthn در FIDO2
WebAuthn به عنوان API مرورگر وب برای FIDO2 عمل میکند و امکان ارتباط مستقیم بین وبسایتها و ابزارهای احراز هویت را فراهم میآورد. این استاندارد توسط W3C (کنسرسیوم وب جهانی) توسعه یافته و تمام مرورگرهای اصلی از جمله Chrome، Firefox، Safari و Edge از آن پشتیبانی میکنند.
با استفاده از WebAuthn، توسعهدهندگان میتوانند به راحتی احراز هویت دو مرحلهای را در وبسایتها و اپلیکیشنهای خود پیادهسازی کنند. کافی است چند خط کد JavaScript اضافه شود تا کاربران بتوانند با توکن فایدو یا بیومتریک دستگاه خود وارد شوند. این سادگی در پیادهسازی، یکی از دلایل اصلی پذیرش گسترده این فناوری است.
مطالعه موردی: پیادهسازی FIDO2 در سازمانها
بسیاری از سازمانهای بزرگ جهانی از جمله Google، Microsoft، Facebook و Amazon به سمت حذف کامل گذرواژهها حرکت کردهاند. Google اعلام کرده که با استفاده از کلیدهای امنیتی FIDO2، بیش از 99.9 درصد حملات فیشینگ به کارمندان خود جلوگیری شده است. این آمار نشاندهنده کارایی بینظیر این فناوری در محیطهای واقعی است.
در ایران نیز سازمانهایی که به دنبال ارتقای امنیت سایبری خود هستند، میتوانند از سامانه احراز هویت نشانه استفاده کنند. این سامانه با قابلیتهای منحصر به فرد خود از جمله ورود یکپارچه (SSO)، احراز هویت سیستم عامل ویندوز و لینوکس، و مدیریت رمز عبور، پاسخگوی نیازهای متنوع سازمانهای ایرانی است.
مزایای بیبدیل FIDO2: امنیت، سادگی و تجربه کاربری عالی
استاندارد FIDO2 نه تنها از نظر امنیتی برتری آشکار دارد، بلکه از جنبه تجربه کاربری نیز کاملاً متمایز است.
حذف کامل آسیبپذیریهای فیشینگ
یکی از قویترین نقاط FIDO2، ایمنی کامل در برابر حملات فیشینگ است. برخلاف رمز عبور یا حتی OTP که قابل استخراج و سوءاستفاده هستند، در FIDO2 هر سرویس یک کلید منحصر به فرد دریافت میکند. حتی اگر کاربر به اشتباه سعی کند روی یک سایت جعلی وارد شود، احراز هویت انجام نخواهد شد زیرا کلید منحصر به فرد سرویس اصلی در دامنه جعلی کار نمیکند. این ویژگی، FIDO2 را به یک حفاظ خودکار در برابر مهندسی اجتماعی و فیشینگ تبدیل میسازد.
مدیریت سادهتر و هزینه پایینتر برای سازمانها
سازمانهایی که از رمزیابهای سختافزاری یا سیستمهای قدیمی استفاده میکنند، با هزینههای مداوم مدیریت، بازنشانی رمزها، پشتیبانی و جایگزینی سختافزار مواجه هستند. اما FIDO2 با استفاده از تأییدکنندههای بیومتریک موجود روی تلفنهای هوشمند و لپتاپها، میتواند این هزینهها را به حداقل برساند. همچنین کاربران نیازی به یادآوری رمزهای پیچیده یا بهروزرسانیهای دورهای ندارند.
برای سازمانهایی که همچنان به سختافزار فیزیکی متعهد هستند، راهکار نشانه FIDO2 شرکت رهسا شامل توکنهای سختافزاری مطابق با استاندارد بینالمللی است که تجربهای سریع و ساده فراهم میکنند.
سازگاری با تجهیزات متنوع و بستر چندسکویی
FIDO2 توسط تمام مرورگرهای اصلی (Chrome، Edge، Firefox، Safari) و سیستمعاملهای مدرن (Windows، macOS، iOS، Android) پشتیبانی میشود. این بدان معناست که بدون نیاز به نصب نرمافزارهای اضافی یا درایور خاص، کاربران میتوانند از هر دستگاهی ورود امن داشته باشند. این در حالی است که توکنهای قدیمی نیاز به نصب درایور و گاهی پشتیبانی محدود از سیستمعاملهای مختلف دارند.
نتیجهگیری: آینده امنیت در دستان FIDO2 است
انتخاب میان سرویسهای سنتی احراز هویت و FIDO2، در واقع انتخاب میان یک رویکرد واکنشی و پیشگیرانه به امنیت است. روشهای قدیمی مانند رمزهای ثابت، رمزهای یکبار مصرف و حتی توکنهای PKI، هرچند مفید، اما در برابر حملات پیچیده مدرن آسیبپذیرند. FIDO2 با حذف اصل آسیبپذیری (رمزهای قابل سرقت)، امنیتی بنیادی و غیرقابل نفوذ فراهم میآورد.
شرکت رهسا با درک کامل نیازهای سازمانهای ایرانی و چالشهایی که کاربران با خرید توکن و استفاده از آن مواجه هستند، طیف کاملی از راهکارهای احراز هویت را از سنتیترین (رمزیابها و توکنهای PKI) تا مدرنترین (FIDO2) ارائه میدهد. اگر به دنبال ارتقای سطح امنیت سازمان خود هستید، پیشنهاد میکنیم تا با تیم متخصصان ما در رهسا مشورت کنید و بهترین راهکار متناسب با نیاز خود را انتخاب نمایید.
دنیای دیجیتال امروز نیازمند راهکارهایی است که نه تنها امن باشند، بلکه آسان و کاربرپسند نیز باشند. FIDO2 این وعده را عملی کرده و آینده احراز هویت را بنا مینهد.